Het ideaalmodel – een manier om te focussen

Een blog geïnspireerd op het boek ‘The Soul of Psychosynthesis, The Seven Core Concepts’- Kenneth Sørensen.

Your life, your masterpiece
Als we ergens moeite mee hebben in ons dagelijks leven, is het wel focus. We zijn er vrij slecht in staat om onze aandacht langdurig te richten op één punt, taak, of doelstelling. We zijn makkelijk afgeleid. Onlangs las ik het boek ‘Nooit meer te druk’ van psycholoog Tony Crabbe. Hij zegt over druk zijn het volgende:

 

“HET STARTPUNT IS NIET: PROBEREN OM MINDER DRUK TE ZIJN…. HET BREIN WERKT NAMELIJK NIET OP NEGATIEVE OPDRACHTEN, MAAR OP POSITIEVE OPDRACHTEN. DUS HET STARTPUNT IS: MAAK VOOR JEZELF HEEL DUIDELIJK WAT DE BELANGRIJKSTE DINGEN ZIJN DIE JE WILT DOEN IN JE LEVEN.”

 

Hij zegt dan ook dat tools voor bijvoorbeeld time-management niet de oplossing zijn voor drukte, want als je niet heel erg duidelijk weet wat je met die overgebleven tijd gaat doen, is de kans groot dat je nog meer gaat doen, en het dus nog drukker krijgt. Het gaat hem met andere woorden om de shift van ‘tijd managen’ naar ‘aandacht managen’.

 

De techniek van het Ideaal Model gaat over de focus op wat belangrijk is in je leven. Het gaat over wie je kunt zijn. En wie je in aanleg in wezen al bent. Piero Ferrucci schrijft hierover in zijn boek ‘What we may be’:

 

‘EEN VOGEL PIKT ZICH EEN WEG UIT ENE EI, EEN KNOP KOMT TOT BLOEI IN EEN ROOS. EEN STER KRIJGT VORM DOOR VERDICHTING VAN GASWOLKEN IN DE RUIMTE. GESMOLTEN MINERALEN KOELEN AF TOT PRACHTIGE KRISTALLEN. ER LIJKEN DINGEN TE ZIJN DIE HOREN TE GEBEUREN. HOE ZIT DAT MET MENSEN? ZIJN WIJ OOK GENEIGD ONS VOLGENS EEN DERGELIJK INNERLIJK PLAN TE ONTWIKKELEN? OF IS HET LEVEN EEN EN AL TOEVAL? PSYCHOSYNTHESE GAAT ER VANUIT DAT IN IEDER VAN ONS AL EEN IDEAAL PATROON AANWEZIG IS. HET ONTDEKKEN ERVAN EN HET AFSTEMMEN EROP IS EEN LEVENSWERK.’

 

Het ideaalmodel
Dit model gebruikt ‘nature’s own design’. Dat wil zeggen geen mentaal bedacht concept, maar het ontwerp van de natuur zelf. In iedereen is een uniek patroon aanwezig en in elke fase van ons leven passen daar ondergeschikte doelen bij – stappen op weg naar het ideale patroon. Dit patroon werkt als een innerlijke evolutie in ons: een ontwikkeling die plaatsvindt, waarop we kunnen leren afstemmen, maar waar we tragisch genoeg onszelf onbewust vaak in tegenwerken. Dat ervaren we dan bijvoorbeeld als onrust, stress, ziekte, somberte. Als we op dit ideale patroon afstemmen, ervaren we kwaliteiten als rust, vreugde, flow, liefde, vertrouwen, etc. Het is best een uitdaging om met het ideaalmodel te werken, omdat het vereist dat we ons vrij kunnen opstellen voor ‘nature’s own design’. De praktijk leert dat we eerst aan de slag moeten met ons ego, dat er vaak heel andere ideeën op nahoudt. Tegenstrijdige ideeën ook….

 

Uitzuiveren van ‘valse zelfbeelden’
Als er een ideaal zelf-model bestaat, dan bestaan er logischerwijs ook zelf-modellen die niet ideaal zijn. Roberto Assagioli beschrijft zes typen zelfmodellen die hij ‘valse’ zelf-modellen noemt, omdat ze niet een ware reflectie zijn van wie we echt zijn. Het zevende model is het ideale model. In het kort:

 

1. Zelfoverschatting en zelf-onderschatting:
Wanneer we ons maar steeds vergelijken en meten met anderen: beter of slechter, mooier of lelijker, meer of minder succesvol, etc.

 

2. Dagdromen van wie we zouden willen zijn:
Wanneer we ons richten op onbereikbare en geïdealiseerde modellen, zoals de ideale man, vrouw, partner, het ideale lichaam, beste vader of moeder… etc. Of als we ons uitleveren aan idolen of guru’s op een ongezonde manier en alles doen wat zij ook doen, om maar te worden wie zij ook zijn.

 

3. Aanpassen aan hoe wij graag willen dat anderen ons zien:
Bepaalde aspecten laten laten we graag van onszelf zien, andere kanten liever niet. Voor elke belangrijke persoonlijke relatie hebben we een ‘versie van onszelf’, bijvoorbeeld als partner, als vriend(in), als zoon of dochter, als collega…

 

4. De beelden die anderen van ons maken:
Wat anderen geloven dat wij we zijn en waardoor we ons laten bepalen. Bijvoorbeeld: zij is altijd sterk, durft alles, stelt zich niet snel kwetsbaar op, is chaotisch en hangt graag de lolbroek uit…

 

5. Zoals anderen ons graag zien:
Als we proberen te voldoen aan het beeld en de verwachtingen die anderen van ons hebben. Bijvoorbeeld: hij is altijd vrolijk, is altijd bereid om iets extra’s te doen, kan met iedereen opschieten…

 

6. Beelden van onszelf die anderen in ons oproepen en waarvan we ons niet bewust zijn.
Bijvoorbeeld wanneer iemand opgroeit in een onderdrukkend milieu en daardoor is gaan geloven dat hij niets voorstelt, of wanneer iemand opgroeit in een dogmatisch milieu waarin slechts één waarheid bestaat en andere meningen worden afgewezen. Dit kan heel schadelijk zijn voor de ontwikkeling.

 

Doorgaans hoppen we onbewust van het ene in het andere ‘valse’ zelfbeeld. Fanatiek gevoed door onze omgeving, peergroup, social media met wat ‘de norm’ is van het moment. Anders gezegd: we reageren op anderen of op situaties om ons heen en zijn vergeten wie we in wezen zijn, van binnenuit. Het slechte nieuws is: we kennen allemaal minstens enkele van deze valse zelfbeelden. We zoeken nu eenmaal heel graag dè oplossing voor onze issues buiten onszelf. Een ultieme methode om gelukkig te worden, de oplossing voor een leven zonder stress, de tips voor de beste seks, noem maar op, kortom de ‘quick fix’. We houden er onszelf (en anderen) uiteindelijk mee voor de gek en worden afhankelijk van de waan van de dag. Het goede nieuws is: we kunnen bewust kiezen voor een gezond en authentiek zelfmodel: het ideaalmodel.

 

7. Het ideale model is wie we kunnen worden, vanuit een realistisch perspectief
Dat wil zeggen, van binnenuit. Dat is nog niet makkelijk want als we de prikkels van buitenaf weerstaan en de aandacht naar binnen brengen, zien we eerst onze innerlijke toestand. Focus op het ontdekken van ideale model in ons, vraagt allereerst om inclusiviteit: van onze mooie kanten, maar ook ons donkere kanten. Het vraagt om onderscheid kunnen maken tussen inhouden in ons bewustzijn en de liefdevolle getuige ervan, ons bewuste zijn. Dit uitzuiveren van ‘valse zelfbeelden’ is de eerste stap op weg naar ons-zelf.

 

Kenneth Sørensen voegt hieraan nog een 8e zelfbeeld toe, dat ik ook graag wil noemen:

 

8. Realistische weergaven van wie we zijn op dit moment in onze ontwikkeling.
We hebben namelijk altijd haast, en we richten ons doorgaans het liefst op een mooie toekomst, en schieten volle kracht vooruit in de actie: wat kan ik allemaal doen….?! Dat is vaak het moment dat we een toffe hardloop-outfit kopen met de beste schoenen (of beter op blote voeten?) een hartslagmeter etc. Zaken die na een paar intensieve trainingen werkloos in de kast blijven liggen. Of we schaffen een schildersezel aan, kwasten, verf van een goede kwaliteit, en… helaas… we komen er maar niet aan toe om een uurtje per week te besteden aan schilderen. Of nog eentje: we kopen een mooie yogamat, dito broek en top, abonnement bij de yogaschool… en jammer maar helaas, de lestijden komen ons niet uit, of we hebben het toch net te druk met andere zaken. Wat op zich mooie doelen zijn met de focus op een gezonder, creatiever, misschien wel spiritueler leven, en met fantastische artikelen als hulpmiddel, heeft geen kans als we de eerste stap niet nemen: de focus van buiten naar binnen brengen en uitzuiveren van valse zelfbeelden. Deze beelden zitten vaak diep verankerd in onze persoonlijke geschiedenis. Wie daar niet naar wil of durft kijken, zal zijn eigen authentieke ideaalbeeld niet herkennen… En wie te veel haast heeft, kan ontmoedigd raken, geïntimideerd, of ten prooi vallen aan perfectionisme.

 

Werken met het ideale model
Hoe kun je nu toch een begin maken op een veilige manier als je nog geen idee hebt van je uiteindelijke persoonlijke ideale patroon? Piero Ferrucci stelt voor om te beginnen met het onderzoeken van de schoonheid van ideale patronen in het algemeen. De volgende oefening is overgenomen uit zijn boek ‘What we may be’ (p. 231):


Denk aan een vorm die volgens jou de zuiverheid en volmaaktheid van een ideaal heeft. Dat kan vorm zijn uit:
. De minerale wereld: de volmaaktheid van een kristal of een edelsteen.
. De natuur: de schoonheid van een bloem in bloei, of een blad.
. De dierenwereld: de volmaaktheid van een paard, een dolfijn of een vogel.
. De kosmos: de volmaaktheid van een regenboog of een ster.
. De mensenwereld: de zuiverheid van een persoon in een specifieke functie, of de intense schoonheid die je hebt ervaren in een gedicht, een schilderij, een lied,een dans…

Overweeg een aantal van deze ideale vormen.
Stel ze helder en levendig voor en geniet van de schoonheid van dit ideaal.

 

Accu

De werking van deze oefening bestaat uit de ‘wet’ dat beelden energiedragers zijn. Ze werken als een accu die is opgeladen met verfijnde en krachtige energie. Wie zich ‘aansluit’ op zo’n accu, kan zichzelf bewust opladen met energie die past of nodig is. Psychosynthese is een ‘energie-psychologie’ en werken met beelden is een belangrijke methode in leren beheersen van psychologische energie.

Kenneth Sørensen beschrijft in zijn boek dat het werken met beelden als focuspunt, bijvoorbeeld in de vorm van creatieve meditatie, kan leiden tot een verbinding tussen ons zelf en onze Ziel (of Hoger Zelf). Hierin benoemt hij de volgende stappen:

centreren: tot rust brengen van lichaam, emoties, en geest door het identificeren met een innerlijke liefdevolle waarnemer.

opstijgen: in dit stadium creëeren we de verbinding tussen zelf en Ziel. En daarmee ontstaat contact met alle andere zielen, waarbij ons bewustzijn zich uitbreidt in een 360 graden radius om ons heen. Soms ervaar je dit als een tijdloosheid of eeuwigheid.

mediteren: in dit stadium richten we de aandacht volledig op een ideale beeld en laten we de energie ervan tot ons doordringen in ons wezen. Ademhaling is hierbij sleutel, een transportmiddel voor energie.

ankeren: het doel is hier om de energieën die zijn binnengekomen vorm te geven in de wereld om ons heen. Wanneer we dit niet doen, kan energie met een hoog voltage opstapelen en zorgen voor hoofdpijn, brandend gevoel, vermoeidheid, irritatie, rusteloosheid… Een van de manier om dit te doen is het drie maal chanten of zingen van de klank OHM, waarbij je elke keer visualiseert dat je de energie uit laat stromen de wereld in.

 

Bronnen:

 

  • The Soul of Psychosynthesis, The seven Core Concepts, Kenneth Sørensen
    Handboek Psychosynthese, Roberto Assagioli
  • What we may be, Techniques for psychological and spiritual growth through psychosynthesis, Piero Ferrucci
  • Nooit meer te druk, een opgeruimd hoofd in een overvolle wereld, Tony Crabbe