THE SOUL OF PSYCHOSYNTHESIS – Blog 3 van 7 The Seven Core concepts – Kenneth Sørensen

In de komende blogs besteden we aandacht aan het boek van Kenneth Sørensen dat in mei 2016 verscheen. Sørensen beschrijft zeven kernbegrippen van Psychosynthese die de ziel van Psychosynthese vormen. Dit artikel staat in het teken van het derde kernbegrip: de wil – de weg naar kracht.


De weg naar macht

De wil is het derde kernbegrip dat psychosynthese kenmerkt: wil is een weg naar macht. Dat laatste woord wil ik nuanceren, want het woord ‘macht’ lijkt besmet met associaties als: autoritair gedrag, materiële rijkdom en het voor het zeggen hebben (over anderen), ofwel associaties met uiterlijk machtsvertoon. Maar dat wordt hier niet bedoeld. Hier gaat het om innerlijke macht als in: vermogen, bij machte zijn, in staat zijn, de kracht hebben om je leven aan te sturen. Toch goed om even bij stil te staan, want er is nogal wat te doen over de wil. Hebben we wel of geen vrije wil? Is vrije wil een illusie? In 2016 werd in Nederland nog een congres gewijd aan de wil. Neurowetenschappers, psychologen en filosofen gingen met elkaar in conclaaf over de vraag: zijn we knecht van ons brein of meester van gedrag? De discussie ga ik hier niet over doen, maar Roberto Assagioli is duidelijk van de laatste school: we kunnen vrije wil ontwikkelen. De twee volgende citaten zijn van hem:

 

“Psychosynthese is voor hen die weigeren slaaf te blijven van hun eigen innerlijke hersenschimmen of van uiterlijke invloeden en die vast besloten zijn meester te worden over hun eigen leven.”

 

“ The will is the central power of our individuality, the innermost essence of our self; therefore, in a certain sense, the discovery of the will means the discovery of our true being.

 

Als ik cliënten vraag of ze iets kunnen vertellen over hun wil, reageren ze regelmatig verbaasd. Hoezo mijn wil? Bedoel je wat ik wil? Nou nee zeg ik dan, ik bedoel meer hoe je wilt… en daar begint vaak een eerste reflectie op ‘de wil’.

 

Soorten wil

Psychosynthese stelt dat er meerdere wils-soorten zijn; beschreven als aspecten van de wil, die tezamen een volledig ontwikkelde wil vertegenwoordigen. Deze blog is een korte introductie in de wil, als belangrijkste uitvoerende kracht van het zelf (NB: link naar blog 2: het zelf). Assagioli wijdde er een heel boek aan getiteld: “Over de wil, Sturend mechanisme in het menselijk handelen”. Hij beschrijft hierin uitgebreid wat ‘wil’ is en hoe we wil kunnen ervaren en trainen.

 

Sterke wil     

Is gericht op een doel. Enkele kenmerken van sterke wil: zelfdiscipline, kracht, doorzetten, grenzen verleggen, en grenzen stellen, overwinnen van weerstand en frustratie. Wie doorschiet in sterke wil, ontwikkelt een verharde wil, loopt vast in ‘moeten’ en loopt langzaam leeg… en eindigt in willoosheid of lethargie.

 

Kundige wil

Is gericht op het proces, de stappen naar het doel. Kenmerken zijn: sturing en afstemming, efficiëntie, planning. Wie doorschiet in kundige wil, wordt bijvoorbeeld controle- of procedurefreak en verliest flexibiliteit van afstemmen op anderen en omstandigheden. Assagioli beschrijft tien wetten die ten grondslag liggen aan de werking van deze wilssoort. Afgeleid hiervan zijn technieken die de ontwikkeling van kundige wil mogelijk maken. Het wordt te lang om al deze wetten hier te beschrijven, maar ik volsta voor nu met wet 1:

 

‘Wet 1 – Beelden of denkbeelden, zelf-beelden en ideeën hebben de neiging om fysieke omstandigheden en  gedrag voort te brengen’.

 

Een wet met enorme impact. Goedschiks (zie goede wil) en ook kwaadschiks helaas…. De effectiviteit en impact van deze wet wordt uitermate goed ‘begrepen’ soms ook misbruikt door adverteerders… Zie onderstaande video ‘What our kids see’. Het bewust worden en herijken van beelden vormt een belangrijk onderdeel van Psychosynthese therapie.:

 

https://www.youtube.com/watch?v=yBo-G8QRpEo

 

Goede wil

Is gericht op keuze van het juiste doel, het goede. Kenmerken zijn: Intentie, liefde, mogen experimenteren, fouten mogen maken & leren, mildheid, ruimte, liefde, bemoedigen, hartcontact, verbinding. Wie doorschiet in goede wil, wordt grenzeloos, slap, en verliest de balans tussen geven en ontvangen.

 

Transpersoonlijke wil

Is gericht op wat zich wil in ons wil ontwikkelen, de evolutie die – of we er nu op afstemmen of niet – in ons sowieso gaande is. Samen te vatten als: Uw wil geschiede of ‘Trust the process’ . Kenmerken zijn: spiritualiteit, inspiratie, intuïtie, inzicht, licht, zuiverheid, stilte. Je kunt deze wilssoort niet rechtstreeks ontwikkelen. Je kunt de voorwaarden scheppen voor afstemming hierop: door stilte op te zoeken, disidentificatie van denken, voelen, lichamelijke sensaties, mindfullness te beoefenen.

 

Het volledig ontwikkelen van de wil omvat dus bovenstaande wilssoorten. Wil is verbonden met onze essentie, onze werkelijke identiteit.

 

De wil in therapie

Kenneth Sørensen beschrijft in dit hoofd stuk helder het belang van het ontdekken van de eigen wil, omdat dit gelinkt is aan de roep van het unieke zelf. Dit unieke en authentieke oorspronkelijk zelf wìl zich in ons manifesteren, alleen zijn wij ons-zelf in de loop van ons leven vaak vergeten. Dat levert veel innerlijk conflict, stress en onrust op.

 

Verder beschrijft hij wat ‘will-based-psychotherapie’ vraagt van de therapeut, namelijk enerzijds: een ‘moederlijke’ rol. Voornamelijk is dit aan de orde in het eerste deel van het therapieproces. De therapeut geeft een gevoel van bescherming, begrip, sympathie, en bemoediging. Dat wat een wijze moeder doet. Anderzijds heeft de therapeut ‘vaderlijke’ stijl nodig. Dit is meer een training tot onafhankelijkheid, doorgaans meer aan orde in een gevorderd therapieproces. De echte vaderlijke rol is bemoedigen, het opwekken van de innerlijke energie van het kind en het laten zien van de weg van onafhankelijkheid, want oude patronen doorbreken roept sowieso weerstand op (als dit niet zo was, had de cliënt het probleem al lang zelf opgelost!). Daarom is de vaderlijke functie het wakker maken van de wil van de client. De therapeut die zijn client niet helpt om de wil te ontwikkelen, maakt zijn client afhankelijk en en daarmee ontstaat gevaar voor regressie.

 

Om nog even bij de wetmatigheid over de impact van beelden te blijven… Wanneer je als therapeut werkt aan de belemmerende (zelf)beelden met je client, is het net zo belangrijk om te werken aan een nieuw perspectief. Een prachtige techniek die hierbij gebruikt wordt, is de techniek van het Ideaal Model.

 

“Individual psychosynthesis can be said to consist essentially in the actualization of one’s own ideal model” – Roberto Assagioli

 

Het Ideaal model is niet voor niets het vierde kernbegrip van psychosynthese. Daarover lees je meer in de volgende blog!

 

 

bronnen:

 

 

https://www.nemokennislink.nl/publicaties/ik-heb-geen-vrije-wil-welles-die-heb-je-wel

Assagioli, R. (1973) Over de wil, Sturend mechanisme van het menselijk handelen (Zesde druk 1997), Servire.